نقوش سنگ قبر های تاریخی در استان سمنان
برروی سنگ قبرهای موجود در نقاط مختلف استان سمنان نقش های متفاوتی حکاکی شده که چگونگی آن بشرح ذیل است
نقش شانه و مهر :
نقش شانه دوطرفه بر سنگ قبر نشانه قبور زنان و شانه یک طرفه نشان از قبور مردان دارد که در نقاطی چون شاهرود ، دامغان ، منطقه پرور و برخی دیگر از روستاهای منطقه مشاهده می گردد . حکاکی نقش مهر نشان دهنده آیین و مذهب شخص متوفی و نقش شانه بیانگر جنسیت آن می باشد . در شهر کلاته خیج نقوش مهر و شانه عمدتاً بروی سنگ قبور افرادی که به زیارت مکه معظمه و یا عتبات عالیات نائل شده بودند مشاهده می شود . این نقوش در قبرستان های شهر سمنان به ندرت دیده شده است .
نقش ابزارآلات جنگی :
بر روی سنگ قبری در روستای مهماندویه از توابع دامغان نقوش تفنگ ، شمشیر و کارد به چشم می خورد که بنا به اظهار نظر اهالی گویا به دلیل رشادتهای شخص متوفی این نقوش بر روی سنگ قبر وی حکاکی شده است .
نقوش تزئینی :
در این خصوص می توان به حکاکی نقش کبوتر ، گل ، گلاب پاش ، شمع ، لمپا ، شمعدان و اشکال هندسی اشاره نمود که بروی سنگ قبور قبرستانهای قدیم نقاطی چون شهر سمنان ، منطقه پرور و دامغان مشاهده می گردد .
در دهه های گذشته پوشش قبر با آجرچینی به اشکال متفاوت هلالی ، جناقی ، ردیفی و غیره به نوعی در شناخت قبر متوفی تأثیر گذار بوده است . در شهر سمنان قبرهای زنان یک پله ، قبور مردان دوپله و قبر علماء و اشخاص بزرگ با سرپله کم ارتفاع و کم عرض متمایز می باشد . علاوه بر آن بعضاً در وسط سنگ قبر یک کاشی لعابدار به رنگ آبی یا سبز قرار گرفته که عمدتاً جهت شناسایی قبر بکار می رود . این گونه پوشش قبور را می توان در قبرستان سنادره مشاهده نمود . در شهر سرخه تا چند دهه قبل پوشش قبور با آجر چینی به اشکال مختلف هندسی انجام می شده در این روش قسمت بالای قبر مردان به شکل مثلث و قبور زنان به شکل هلال آجر فرش می شده است . نمونه های متفاوتی از آجرچینی پوشش قبور را می توان در شهرهای ایوانکی و مهدیشهر مشاهده نمود . در گرمسار و توابع آن قرار دادن 2 سنگ عمودی در بالا و پایین قبر به جهت مشخص کردن حدود آن بکار می رفته است
- نقوش ستاره و درخت سرو را می توان در سنگ قبرهای منطقه پرور مشاهده نمود . نقش سرو نشان از جوانمرگی شخص متوفی دارد بر روی سنگ قبر اشخاصی که در جوانی دار فانی را وداع گفته اند عباراتی چون عروس مأیوس و جوان ناشاد به چشم می خورد .
- در روستای نام نیک منطقه کالپوش تا چندی پیش افراد طایفه گودرزی بر روی قبور اموات خود سنگ قبر عمودی شبیه به کله قوچ قرار می دادند
